“In het lab lukt het om dit uitzaaiingsmechanisme te blokkeren”
Kasper Rouschop onderzoekt samen met zijn team al twintig jaar het micromilieu in tumoren. Zijn interesse gaat vooral uit naar zuurstofarme kankercellen. Die zijn namelijk het moeilijkst te bestralen en zaaien het snelst uit. Kasper probeert een medicijn te ontwikkelen dat het biologische mechanisme in zo’n cel beïnvloedt. Waardoor de cel beter reageert op bestraling én minder snel uitzaait. Als dat lukt, kan een groot deel van de uitzaaiingen voorkomen worden. In 2024 kwam het team weer een stap dichter bij dit doel.
Hoogleraar Kasper Rouschop: “Dankzij deze subsidie kunnen we de gevonden antistoffen verder ontwikkelen tot een medicijn”
Vier potentiële antistoffen
Kaspers onderzoek zoomt in op de speciale blaasjes die een tumorcel afscheidt zodra er een gebrek aan zuurstof ontstaat. Die blaasjes laten dan namelijk los en komen op een nieuwe plek in het lichaam terecht. “Op die nieuwe plek zijn ze in staat om normale cellen te herprogrammeren. Dat is het begin van een uitzaaiing”, legt Kasper uit. “We zijn inmiddels zover dat we die specifieke blaasjes in het lichaam kunnen blokkeren met een ‘antistof’. We testen nu vier potentiële antistoffen uit op verschillende soorten tumoren. En dat gaat heel goed: in het lab lukt het om de functie van de blaasjes te blokkeren.”
Verder ontwikkelen naar een medicijn
Dit is een internationale doorbraak van formaat! Volgende stap is om de vier gevonden antistoffen door te ontwikkelen tot een medicijn. Kasper: “We hebben vorig jaar een Groeifonds-subsidie van BiotechBooster gekregen. Daarmee kunnen we twee jaar onderzoek doen om die vier antistoffen verder door te ontwikkelen. We worden begeleid door een valorisatieteam dat ons adviseert hoe we deze vondst zo snel mogelijk naar de patiënt kunnen brengen. Want daar doen we ’t natuurlijk voor.”
Bloedtoevoer blokkeren
Het team doet ook nog een tweede onderzoek met diezelfde blaasjes, vertelt Kasper: “Als zo’n blaasje op een nieuwe plek in het lichaam belandt, zorgt het er ook voor dat daar nieuwe bloedvaten ontstaan. De nieuwe uitzaaiing heeft namelijk ook voedingsstoffen en zuurstof nodig om te kunnen groeien. Als we dat mechanisme kunnen blokkeren, ontstaat er geen nieuw bloedvat en kan de uitzaaiing dus ook niet groeien. Dat zou een grote winst zijn, dus die lijn onderzoeken we ook verder.”
Recyclemechanisme afremmen
“Tot slot zijn we in 2024 druk bezig geweest met een onderzoek naar zuurstofarme cellen in hersentumoren”, vertelt Kasper. “In zo’n zuurstofarme cel zien we een opvallend recyclemechanisme. De cel krijgt geen voedingsstoffen, maar recyclet z’n eigen niet-essentiële bestanddelen tot nieuwe bouwstoffen. Daardoor overleeft zo’n cel in een zuurstofarme omgeving. Er is een medicijn op de markt om dat recyclemechanisme te remmen. Maar daar 4 december 2024 Lydie Barbeau ☞ Harnessing autophagy in cancer - Leveraging biomarkers to improve personalized therapy and treatment efficacy Promotores Prof. dr. K.M.A. Kasper Rouschop Co-promotoren Dr. T.G.H. Tom Keulers Faculteit Maastricht University ● is niet elke zuurstofarme cel gevoelig voor. Samen met het Nederlands Kanker Instituut hebben we onderzocht hoe we die ongevoelige cellen toch gevoelig kunnen maken voor een remmend medicijn. En dat is gelukt. Daardoor is de bestraling vervolgens effectiever. Op dit onderzoek is een van onze teamleden in december gepromoveerd.”
Uniek in de wereld
De onderzoeken van het team van Kasper zijn uniek in de wereld. “Er zijn veel onderzoekers geïnteresseerd in zuurstofarme cellen, maar het is nog niemand gelukt om blaasjes te blokkeren. Of om ongevoelige cellen gevoelig te maken voor therapie. Op dat gebied hebben we echt een grote voorsprong. Diezelfde mechanismen zien we terug bij veel kankersoorten. Dus dat biedt nog heel veel kansen!”