“Topzorg verduurzamen door effectieve en snelle innovatieimplementatie”
Welke cruciale omstandigheden, handvaten en aanpakken maken het verschil als je succesvol veelbelovende innovaties wil realiseren? Maria’s vakgebied staat volop in de schijnwerpers, want in de praktijk blijkt dat bijna elke organisatie – en zeker de gezondheidszorg – tegen forse uitdagingen aanloopt bij het invoeren van een innovatie. Maria: “Veel te veel innovaties worden uiteindelijk niet of maar half of veel te laat ingevoerd. Ik ben dan ook enorm blij dat ons onderzoek op dit thema zo heeft kunnen groeien. We hebben meer volume, meer onderzoek en meer diepgang nodig om echt het verschil te maken.”
Over de wetenschap achter innoveren en implementeren
Maria’s vakgebied is wetenschap én praktijk. “We onderzoeken hoe we beter kunnen implementeren en brengen dat meteen in de praktijk. Het is een iteratief proces. We hopen dat we met proberen, leren en verbeteren en weer opnieuw proberen steeds meer inzicht krijgen in hoe je innovaties en de implementatie daarvan het beste in de organisatie kunt inbedden. Voor het bouwen van een stevig implementatie-fundament zoeken we naar omstandigheden en factoren die een positieve invloed op het proces hebben. Die wil je immers koesteren, bewaken en misschien wel versterken. Minstens zo interessant: ontdekken wat het proces juist vertraagt, belemmert en bemoeilijkt. Dat geeft je de mogelijkheid om daar proactief aan te werken.”
Organisatorische en sociale factoren
Goed sturen en goed begeleiden vanuit het management is voorwaarde nummer één. Maar ook zaken als gedrag en de organisatiecultuur spelen een grote rol. Rachelle Swart is in april 2025 gepromoveerd op dit onderwerp. Zij heeft zich de afgelopen jaren gericht op het fundament – de tools, de strategieën – voor succesvolle implementatie. Ook maakte ze, speciaal voor de radiotherapie, een voorspellingsmodel dat projectleiders helpt om vooraf in te schatten of een innovatie volgens planning succesvol geïmplementeerd kan worden. PhD-student Praew Pakuthai concentreert haar onderzoek op de dynamieken op de werkvloer die innovatie-implementatie beïnvloeden om te kunnen excelleren bij het succesvol invoeren van een innovatie. Gedragsverandering is het onderzoeks thema van PhD-student Roniwan Abbas: innoveren en implementeren betekent immers vaak ook dat routines veranderen. Maar ook thema’s als de implementatie van valuebased healthcare (Lotte van der Werf), de digitale koers en de strategische IT-allianties (Martine Lipsch) zijn onderwerp van onderzoek en praktijk.
Voorwaarden voor digitale implementaties
De potentie van Artificial Intelligence mag dan enorm zijn, in de gezondheidszorg en dus ook in de radiotherapie is de toepassing en het gebruik ervan nog niet optimaal. Zo durven de artsen in de kliniek nog niet op AI te vertrouwen als ze verantwoorde klinische beslissingen moeten nemen. Maria: “Dit is echt een belangrijk punt, waar we terecht ook veel aandacht aan besteden. Technisch gezien kan er heel veel. De onderzoeksgroep van collega Andre Dekker (clinical data science) heeft een enorme expertise opgebouwd met het ontwikkelen van heel intelligente AI-modellen. We moeten er nu voor zorgen dat de kliniek intensief mee participeert: dáár moeten die modellen immers gebruikt worden. Co-creatie met artsen/gebruikers in een al heel vroeg stadium is vanaf nu dus het devies. Als de artsen achter de ontwerpparameters van het model staan, gaan ze zich ook eigenaar voelen. Dat gaat helpen bij de acceptatie en het vertrouwen. Op dit moment doen drie PhD-studenten onderzoek naar AI-implementatie (onder andere Xai, AI governance en AI framework).”
Veel actie! Nu subsidieaanvragen voor promotietrajecten ook een implementatieparagraaf vereisen, begeleidt Maria niet alleen haar vier promovendi van Tilburg University. Ze is ook copromotor van zeven PhD-studenten van Universiteit Maastricht.
Maria Jacobs: “Je moet ook weten – leren dus – hoe je voorwaarden kunt creëren en zodanig verbeteren dat implementatie effectiever wordt. Sneller, sterker, soepeler, succesvoller”