KWF-financiering voor Maastro-onderzoek dat prostaatkankerpatiënten snel kan helpen
Een multidisciplinair onderzoeksconsortium onder leiding van onderzoeker Anshu Ankolekar ontvangt financiering van KWF Kankerbestrijding voor het project "Explainable AI Biomarker for Prostate Cancer: Reducing Unnecessary Biopsies and Improving Shared Decisions". Dit veelbelovende onderzoek moet de diagnostiek van prostaatkanker nauwkeuriger en patiëntvriendelijker maken. Het project wordt uitgevoerd vanuit Maastro, Instituut voor Radiotherapie en Oncologisch Onderzoek, in samenwerking met de afdeling Precision Medicine (GROW) van Maastricht Universiteit.
Anshu Ankolekar, onderzoeker bij Maastro Research I Maastricht University
Het onderzoek richt zich op een belangrijke uitdaging in de prostaatkankerzorg. Jaarlijks ondergaan ongeveer 13.000 mannen in Nederland een MRI-scan vanwege een vermoeden van prostaatkanker. Bij een kwart tot een derde van deze mannen geeft de scan geen duidelijk antwoord. In deze zogenoemde ‘grijze zone’ ondergaat momenteel 60 tot 65 procent van de patiënten een biopsie, terwijl slechts bij ongeveer 28 procent daadwerkelijk sprake is van klinisch relevante prostaatkanker. Veel mannen krijgen dus een belastend onderzoek dat achteraf niet nodig blijkt te zijn.
Slimme AI ondersteunt arts én patiënt
Met de KWF-financiering gaat het consortium een innovatieve AI-tool klinisch valideren die MRI-beelden analyseert en een objectieve inschatting maakt van het risico op klinisch relevante prostaatkanker. Bijzonder aan deze technologie is dat de AI niet alleen een risicoscore geeft, maar ook inzichtelijk maakt welke kenmerken op de MRI tot die beoordeling hebben geleid. Hierdoor kunnen artsen en patiënten beter begrijpen waarop een advies is gebaseerd.
Naast de AI-tool ontwikkelt het project ook een digitale keuzehulp die patiënten ondersteunt bij het gesprek met hun arts. Het doel is om samen beter afgewogen keuzes te maken over het al dan niet uitvoeren van een biopsie. Patiëntenorganisaties, waaronder de Prostaatkankerstichting, zijn vanaf het begin nauw betrokken bij de ontwikkeling van deze hulpmiddelen.
Snelle impact voor prostaatkankerpatiënten
Juist de verwachte impact op korte termijn maakt dit project bijzonder. De onderzoekers verwachten dat het gebruik van AI en de keuzehulp kan leiden tot minimaal 20 procent minder onnodige biopsieën bij mannen met een onduidelijke MRI-uitslag, zonder dat klinisch relevante tumoren worden gemist. Dat betekent minder complicaties, minder angst en onzekerheid en een betere kwaliteit van leven voor patiënten. Tegelijkertijd kunnen mannen met een hoger risico sneller de juiste zorg krijgen.
De technologie wordt direct getest in de dagelijkse praktijk van drie Nederlandse ziekenhuizen: Maastricht UMC+, Zuyderland Medisch Centrum en Catharina Ziekenhuis Eindhoven. Daarmee is vanaf de start nadrukkelijk gekozen voor een aanpak die gericht is op snelle implementatie in de zorg.
Van onderzoek naar praktijk
Het project bouwt voort op eerder Europees onderzoek waarin de AI-technologie al veelbelovende resultaten liet zien. De komende jaren wordt onderzocht hoe goed de tool presteert in de Nederlandse praktijk en of deze daadwerkelijk leidt tot betere besluitvorming en minder onnodige ingrepen. Bij positieve resultaten streven de onderzoekers naar brede toepassing in Nederlandse ziekenhuizen die prostaat-MRI's uitvoeren.
Met dit project brengt Maastro zijn expertise op het gebied van samen beslissen en patiëntgerichte zorg samen met geavanceerde AI-technologie, met als doel een concreet en snel verschil te maken voor mannen die te maken krijgen met een mogelijke diagnose prostaatkanker. Daarmee bevestigt Maastro zijn rol als voortrekker in de vertaling van innovatief onderzoek naar betere zorg voor kankerpatiënten.