OPERAI – Optimal, Appropriate and Efficient Radiotherapy with AI
Elk jaar krijgen meer dan 50.000 mensen in Nederland radiotherapie als onderdeel van hun kankerbehandeling. Radiotherapie is zeer effectief, maar ook complex en arbeidsintensief. Daarnaast staat de zorg onder toenemende druk door groeiende patiëntenaantallen, stijgende kosten en personeelstekorten. Het OPERAI-project speelt in op deze uitdagingen door kunstmatige intelligentie (AI) in te zetten om radiotherapie passender, efficiënter en toekomstbestendig te maken.
OPERAI staat voor Optimal, aPpropriate and Efficient Radiotherapy with AI. In dit project werken toonaangevende Nederlandse radiotherapiecentra samen om ervoor te zorgen dat elke patiënt de juiste behandeling op het juiste moment krijgt, terwijl tegelijkertijd de werkprocessen voor zorgprofessionals efficiënter worden ingericht.
Waarom dit project?
Innovaties in radiotherapie ontwikkelen zich snel, maar klinische besluitvorming is nog vaak gebaseerd op algemene richtlijnen en handmatige processen. Daardoor zijn behandelingen niet altijd optimaal afgestemd op de individuele patiënt, kost de introductie van nieuwe technologieën veel tijd en middelen en besteden radiotherapieteams veel tijd aan repetitieve, handmatige taken.Tegelijkertijd nemen het aantal kankerdiagnoses en de zorgkosten toe. Zonder veranderingen zetten deze ontwikkelingen de toegankelijkheid en kwaliteit van zorg onder druk. OPERAI zet AI in om deze uitdagingen direct aan te pakken: door betere behandelkeuzes te ondersteunen en routinetaken te automatiseren, zodat zorgprofessionals zich kunnen richten op wat het belangrijkst is: de patiënt.
Wat doet OPERAI?
OPERAI richt zich op twee nauw met elkaar verbonden doelen: het verbeteren van de passendheid van radiotherapie en het verhogen van de efficiëntie van het behandelproces. Allereerst zet OPERAI in op meer passende radiotherapie. Binnen het project worden AI-modellen ontwikkeld en toegepast die voor individuele patiënten de behandeluitkomsten en mogelijke bijwerkingen voorspellen. Dit stelt artsen en patiënten in staat om behandelopties beter met elkaar te vergelijken op basis van verwachte voordelen en risico’s, en samen de meest geschikte behandelstrategie te kiezen. Ook maakt dit het mogelijk om nieuwe innovaties in de radiotherapie gecontroleerd en op basis van toegevoegde waarde te introduceren. Deze AI-gedreven voorspellingen worden geïntegreerd in klinische beslissingsondersteunende systemen en ondersteunen gezamenlijke besluitvorming bij onder andere prostaat-, long-, borst-, hoofd-hals- en endeldarmkanker.
Daarnaast richt OPERAI zich op efficiëntere radiotherapie. AI wordt ingezet om het volledige radiotherapieproces te automatiseren en te stroomlijnen, van behandelplanning tot kwaliteitscontrole. Denk hierbij aan AI-ondersteunde intekening van doelgebieden en behandelplannen, geautomatiseerde kwaliteitschecks en een slimmere integratie van bestaande AI-toepassingen in één samenhangende workflow. Het doel is om de handmatige werklast met 20% te verminderen en de doorlooptijd van planning tot behandeling met maximaal 30% te verkorten voor veelvoorkomende patiëntgroepen, zonder in te leveren op veiligheid of kwaliteit.
Wat maakt OPERAI uniek?
OPERAI onderscheidt zich door een patiëntgerichte aanpak, waarbij AI de gezamenlijke besluitvorming ondersteunt in plaats van vervangt. Het project is sterk waardegedreven en richt zich nadrukkelijk op behandeluitkomsten, kwaliteit van leven en kosteneffectiviteit.
Daarnaast kiest OPERAI voor een integrale benadering, waarin beslissingsondersteuning en optimalisatie van werkprocessen met elkaar worden verbonden. Er is bovendien veel aandacht voor verantwoorde inzet van AI, met oog voor ethiek, eerlijkheid, transparantie en regelgeving.
Tot slot is OPERAI vanaf het begin gericht op implementatie in de klinische praktijk, zodat de ontwikkelde oplossingen direct toepasbaar zijn in de dagelijkse zorg.
Impact
Door radiotherapie persoonlijker en efficiënter te maken, draagt OPERAI bij aan betere behandeluitkomsten en een hogere kwaliteit van leven voor patiënten. Tegelijkertijd zorgt het project voor kortere wachttijden en een betere toegankelijkheid van zorg. Ook helpt OPERAI om de werkdruk voor zorgprofessionals te verlagen en draagt het bij aan een duurzame en betaalbare oncologische zorg in de toekomst. OPERAI sluit aan bij nationale ambities op het gebied van passende zorg, digitale innovatie en waardegedreven zorg, en helpt zo te waarborgen dat hoogwaardige radiotherapie ook voor toekomstige generaties toegankelijk blijft.
OPERAI in het nieuws
Samenwerking en consortium
OPERAI is een samenwerking tussen drie toonaangevende Nederlandse radiotherapiecentra: Maastro, Catharina Ziekenhuis en Radiotherapiegroep en wordt gefinancierd door ZonMw via het MedZO-programma. Samen vormen zij een sterk consortium waarin klinische expertise, data science, AI-ontwikkeling en implementatiewetenschap samenkomen. De partners werken al nauw samen met nationale en internationale organisaties, beroepsverenigingen en technologiepartners, waardoor de resultaten van OPERAI ook buiten het project breed toepasbaar zijn.
Gedurende het hele project worden zowel patiënten als zorgprofessionals actief betrokken, van ontwerp tot implementatie.