Nieuwe manier van bestraling van rectumcarcinoom

MAASTRO rectal applicator

Veel patiënten met rectumcarcinoom, in de volksmond ook wel endeldarmkanker genoemd, moeten worden geopereerd. Deze operatie brengt gezondheidsrisico’s en bijwerkingen met zich mee. Zo moeten sommige patiënten na een rectumcarcinoom operatie bijvoorbeeld leren leven met een stoma. Een grote internationale studie heeft aangetoond dat met inwendige bestraling de tumor bij een groot deel van de patiënten verdwijnt. Bij deze patiënten is een operatie niet nodig. De bestaande behandeltechniek is echter duur en wordt maar in een zeer beperkt aantal ziekenhuizen toegepast, waardoor niet iedereen deze behandeling kan krijgen.

Maastro heeft in samenwerking met Varian (een Siemens Healthineers bedrijf) een innovatief apparaat ontwikkeld: de MAASTRO rectal applicator. Dit apparaat maakt inwendige bestraling eenvoudiger en toegankelijker door compatibel te zijn met bestaande bestralingsapparatuur. Hierdoor wordt deze orgaansparende behandeling voor meer ziekenhuizen én patiënten beschikbaar. In het najaar van 2025 heeft Maastro een klinische studie succesvol afgerond, waarbij de eerste patiënten werden behandeld met deze nieuwe applicator. Het doel van de studie was om de praktische haalbaarheid van deze techniek, de zogeheten brachy boosting, te bevestigen.

De MAASTRO rectal applicator is een prachtig voorbeeld van patiëntgerichte innovatie, waarbij onderzoek en zorg elkaar versterken.

Op deze pagina

Aanleiding voor onderzoek

Op dit moment is het gebruikelijk dat patiënten met een rectumcarcinoom – endeldarmkanker – geopereerd worden. Hierbij wordt de endeldarm, of een deel ervan, verwijderd. Vaak resulteert dit in een tijdelijke of blijvende stoma. Voorafgaand aan een operatie vindt vaak uitwendige bestraling plaats, al dan niet in combinatie met chemotabletten. In 20% van de gevallen kan dit tot gevolg hebben dat de tumor verdwijnt.

Het geven van inwendige bestraling, oftewel brachytherapie, kan hierbij een oplossing zijn. Bij bestraling hangt de kans op het helemaal verdwijnen van een tumor namelijk af van de hoeveelheid straling (dosis) die gegeven wordt. Wanneer de dosis in de tumor hoger is, zullen er meer kankercellen kapotgaan. De kans is dan groter dat de tumor helemaal verdwijnt. Bij uitwendige bestraling gaat de straling door de huid en andere organen naar de tumor. Wanneer je met uitwendige bestraling een hogere dosis in de tumor wilt geven, zal er daarom ook meer dosis in de gezonde organen rondom de tumor komen. Hierdoor is er een grotere kans op bijwerkingen.

Bij brachytherapie gaat de straling niet door gezonde organen heen. De straling komt direct in de tumor terecht. Eerdere onderzoeken laten goede resultaten van de inwendige bestraling zien bij patiënten met rectumcarcinoom. Bij deze eerdere onderzoeken werd een ander apparaat gebruikt dan de rectale applicator. Dit bestaande apparaat is echter erg duur in aanschaf en niet 'compatibel' in combinatie met bestaande apparatuur voor inwendige bestraling. De artsen van Maastro zochten naarstig naar een oplossing voor dit dilemma.

MAASTRO rectal applicator

Met de MAASTRO rectal applicator hebben we een doorbraak bereikt in de behandeling en genezing van rectumcarcinoom - endeldarmkanker. Met het apparaat kunnen kleine tumoren tot 5 centimeter nauwkeurig inwendig worden behandeld. De behandeling is vergelijkbaar met een inwendige contacttherapie, waarbij de tumor in korte tijd een hoge dosis straling krijgt en het omliggende weefsel gespaard blijft.

Het team van Maastro en Varian stond voor een aantal uitdagingen:

Een effectievere behandeling van rectumcarcinoom

Een nauwkeurigere bestraling van kleine rectale tumoren via HDR-brachytherapie

Een applicator die in de behandelpraktijk makkelijk inzetbaar is

Een optimale verdeling van stralingsdosis

Een nauwkeurige visuele positionering

Impact op de patiënt

De MAASTRO rectal applicator biedt patiënten met rectumcarcinoom – endeldarmkanker – hoop, door zeer precieze inwendige bestraling mogelijk te maken. Hierbij blijft het gezonde omliggende weefsel onaangetast. Invasieve operaties, met ingrijpende gevolgen zoals tijdelijk of levenslang het dragen van een stoma, worden vermeden. Dit kan bijdragen aan een verbeterde levenskwaliteit en minder psychosociale belasting.

Het gebruik van de rectale applicator kan mogelijk de volgende gunstige uitwerking hebben op de patiënt:

Er is sprake van nauwkeurige bestraling

Nabijgelegen organen en gezond weefsel worden niet mee bestraald omdat het apparaat zijwaartse straling tegenhoudt (laterale afscherming)

Het multikanaalsysteem zorgt voor optimale plaatsing van de bestralingsbron

De applicator wordt geplaatst met behulp van een proctoscoop waaraan een camera (bijvoorbeeld LumenEye van SurgEase) gekoppeld kan worden. Er zijn geen extra scans nodig

Ontwikkelingen rondom de applicator

Het proces rondom de patentaanvraag is afgerond en de MAASTRO rectal applicator heeft een CE-markering, de Europese kwaliteitsnorm. Dankzij deze CE-markering kan Maastro de rectale applicator veilig gebruiken en toepassen. Het apparaat is nu ook beschikbaar voor verkoop via Varian/Siemens Healthineers.

Een grote internationale fase III-studie heeft reeds aangetoond dat een inwendige bestraling – zoals we die ook aanbieden met de rectale applicator – daadwerkelijk meerwaarde heeft. In 2024 zijn we met een studie gestart om de klinische haalbaarheid van de behandeling met de MAASTRO applicator te bewijzen. Deze is succesvol afgerond. Behandelingen met de applicator worden wel nog steeds in studieverband aangeboden, de zogenaamde registratiestudie.

Meer informatie over de studie

LumenEye

Om de procedure nog accurater en preciezer te maken was er behoefte aan een geavanceerd camerasysteem voor inwendig gebruik, de zo genaamde endoscoop. Dat werd gevonden in de LumenEye® X1 van SurgEase.

Lumeneye is een compact en portable endoscopie-systeem. Het is ontworpen om op eenvoudige wijze, op bijvoorbeeld de poli of de afdeling, hoogwaardige beeldvorming van het rectum mogelijk te maken, waardoor formele endoscopie minder nodig is.

Echter de LumenEye paste standaard niet in de MAASTRO rectal applicator. Samen met SurgEase ontwikkelden we een koppelstuk om de LumenEye te kunnen gebruiken in combinatie met de applicator. Daarmee hebben we ons verzekerd van een nog beter resultaat.