Bestraling tot op de millimeter

Bestraling om te genezen en natuurkunde zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Waar natuurkunde draait om precisie en wetenschappelijke zuiverheid, geldt dat net zo goed bij het bestralen van een tumor. De apparatuur moet exact en veilig werken.

Het team Klinische Fysica – twaalf specialisten sterk – zorgt dat dit elke dag gebeurt. Zij kennen de allernieuwste technieken en zorgen dat bestralingsapparatuur veilig en verantwoord kan worden ingezet. Dr. Mirko Unipan, klinisch fysicus radiotherapie, vertelt over de verborgen complexiteit én de innovaties die het verschil maken voor patiënten. 

Protonen op topsnelheid

Protonentherapie vraagt om een bijzonder complexe techniek. “Protonen zijn positief geladen kerndeeltjes die we versnellen tot wel 60% van de lichtsnelheid,” legt Mirko uit. “Vervolgens remmen ze hard af en stoppen precies in de tumor. Dat is het verschil met fotonen, de klassieke manier van bestralen: die gaan dwars door het lichaam heen.”

Daarbij wordt gebruikgemaakt van een supergeleidende magneet, gekoeld met vloeibaar helium, om de protonen op topsnelheid te brengen. “Een ruimteschip dat even snel zou kunnen vliegen, zou Mars in een kwartier bereiken,” illustreert Mirko. Voor patiënten met tumoren dicht bij kwetsbare organen – zoals bij borst-, long-, hersen- en halskanker of lymfomen – is protonentherapie een uitkomst. “We kunnen heel gericht bestralen: maximale schade aan de tumor, minimale schade aan gezond weefsel.”

Om aan alle veiligheidseisen te voldoen, krijgt de apparatuur regelmatig onderhoud en updates. “Dat plannen we vaak ’s nachts of in het weekend, zodat we overdag zoveel mogelijk patiënten kunnen behandelen.”

Veiligheid voorop

Bestraling moet uiterst nauwkeurig gebeuren: de dosis straling moet exact op de tumor terechtkomen, tot op de millimeter. En altijd veilig.

Na berekening van het bestralingsplan controleren en accorderen de klinisch fysicus en de radiotherapeut-oncoloog het plan vóór de start van de behandeling. Tijdens de behandeling zelf wordt bijgehouden hoe de straling is afgegeven. Mirko: “Bij ons draait alles om de juiste dosis op de juiste plek.”

Innovaties voor de patiënt

Het team Klinische Fysica werkt nauw samen met artsen en laboranten aan de meest complexe bestralingsplannen. Ook innovaties komen vaak uit hun koker. “Recent hebben we een geautomatiseerde methode ontwikkeld die het bestralingsplan sneller kan aanpassen wanneer het lichaam van de patiënt verandert tijdens de behandeling,” vertelt Mirko. “Zo kan een aangepast behandelplan veel sneller worden gestart. Voor de patiënt is dat een enorme meerwaarde.”

Maastro loopt hiermee als een van de weinige radiotherapiecentra in Europa voorop. “Het bedenken en invoeren van dit soort innovaties, en vervolgens zien dat het werkt in de praktijk, geeft mij enorm veel voldoening,” besluit Mirko.